Ortadoğu enerjide güneşi keşfetti

376

Kuzey Afrika’dan Fas, Cezayir ve Mısır; Ortadoğu ülkelerinden Birleşik Arap Emirlikleri, Ürdün, Suudi Arabistan ve Kuveyt. Bu 7 ülkenin dahil olduğu Middle East Solar Industry Association – Ortadoğu Solar Endüstri Birliği (MESIA)’nın yeni yayınlanan raporu, güneşten enerji üretimindeki ciddi artışı ortaya koyuyor.

Tam adı “Middle East Solar Outlook for 2016” olan rapordaki verilere göre bu yedi ülkede devreye alınmış aktif solar enerji santrallerinin kapasitesi 693 MWac’a ulaşıyor. Rapor, sözleşmesi imzalanmış, inşaatı devam eden yatırımların toplamını ise 2872 MWac olarak veriyor.

MESIA’nın raporunda 2016’ya ihale edilmiş solar enerji yatırımlarına bakıldığında ise 4 GW’ı bulan bir büyüklük göze çarpıyor. Bu da petrol ve kömür gibi fosil yakıtların kaynağı olan bölgenin yenilenebilir enerji dönüşümüne dair ipuçları veriyor.

Mısır ve Cezayir ön planda

7 ülke içinde halen üretim yapan solar enerji santrallerine bakıldığında en yüksek kapasitenin 270 MW ile Cezayir’de olduğu görülüyor. Cezayir aynı zamanda 2016’da ihale edeceği 2 GW’lık kapasite ile ilk ikide. Diğer ülkeler arasında Mısır’ın devam eden enerji santrali inşaatları dikkat çekiyor. 70 MW ile şu an dördüncü sırada bulunan Mısır’ın inşaatı devam eden ya da ihalesi tamamlanmış solar enerji yatırımlarının büyüklüğü 1800 MW seviyesinde. 2016’da ihale edilecek yatırımlar ise 250 MW daha eklenmesini sağlayacak.

Güncel sıralamada Cezayir’in 270 MW’lık kapasitesini 160 MW ile Fas, 128 MW ile Birleşik Arap Emirlikleri, 70 MW ile Mısır, 30 MW ile Ürdün, 23 MW ile Suudi Arabistan ve 12 MW ile Kuveyt takip ediyor.

MESIA_solar
Kaynak: MESIA Middle East Solar Outlook for 2016 Raporu. Ocak 2016

MESIA, aynı zamanda solar enerjinin bu ülkelerin toplam enerji üretimindeki payını da açıklamış. 2020 hedeflerinin yer aldığı tabloya göre Cezayir, soların yüzde 15’lik bir paya ulaşmasını hedefliyor. Fas ve Ürdün yüzde 12, Birleşik Arap Emirlikleri ise yüzde 10. Diğer iki ülke ise yüzde 8’lik bir hedef koymuş durumda.

Türkiye’nin solar enerji hedefleri

Bu 7 ülkenin 2016 sonuna kadar ihale edeceği 4 GW’lık kapasite, güneşlenme süresinde pek çok Avrupa ülkesine göre önemli avantajlara sahip olan ülkemizin hedeflerini de üzerinde. Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı Yenilenebilir Enerji Genel Müdürlüğü’nün verileri ve yol haritasına göre ülkemizde 2015 yılı sonu itibariyle 300 MW’lık bir kapasite söz konusu. Bakanlığın 2015-2019 Stratejik Planı’ndaki hedeflere bakıldığında 2017’de hızlı bir yükselişle 1900 MW’a, 2019’da ise 3 GW’a çıkılması amaçlanıyor. 3 GW’lık kapasite, aynı zamanda 2023 hedeflerinde belirtilmişti.

Dünyada durum nasıl?

Uluslararası Enerji Birliği’nin (IEA) verilerine göre fosil yakıtlardan enerji üretimi açık ara liderliğini sürdürse de her yıl toplam içindeki payı biraz daha azalıyor. Nükleer enerji sabit bir şekilde konumunu korurken hidroelektrik 2013’ten 2014’e bir miktar gerilemesine karşın 2015’te aynı kapasiteyi koruyor. Buna karşın jeotermal, rüzgar ve solar enerjinin dahil olduğu sınıf istikrarlı bir şekilde yükseliyor.

IEA’nın güncel 2015 Kasım tarihli verilerine göre dünyada elektrik üretiminde fosil yakıtların payı yüzde 60 seviyesinde. Bu bir önceki yılın aynı dönemine göre binde 6’lık bir düşüşü simgeliyor. Nükleer enerjide de yine aynı dönemde binde 3’lük bir gerileme söz konusu. Bu iki grup dünya elektrik üretiminin yüzde 78,7’sini sağlıyor. Ancak fosil yakıtlarda 549 MW’lık, nükleerde ise 180 MW’lık bir düşüş söz konusu. Hidroelektrik kaynaklı üretim ise binde 4’lük bir artışla 1240 MW’a yükselmiş durumda.

IEA, bu istatistiklerinde rüzgar, solar, jeotermal ve diğer yenilenebilir enerji kaynaklarını tek bir başlık altında ele alıyor. Buna göre bu grubun üretim miktarı yüzde 15,5 artmış durumda. Toplam içindeki payı ise yüzde 8’e yaklaşıyor.

Afrika’nın önceliği güneş

Ortadoğu ve Kuzey Afrika ülkelerinden güneye doğru indiğimizde, günümüzde özellikle sahra altı Afrika denilen bölgede henüz elektrikle tanışmamış bölgelerin bulunduğu da görülüyor. Bu tablo, olumsuz gibi görünse de pek çok ülkenin fosil yakıtlı enerji kullanmadan doğrudan solar enerjiye geçmesini kolaylaştırıyor. Karşımıza ilginç örnekler de çıkmıyor değil. Uganda’da güneş enerjisiyle çalışan otobüs, Etiyopya’da enerjisini güneşten alan kiosk dünyanın geri kalanında pek rastlanmayan ürünler.

Uganda merkezli Kiiira Motors tarafından geliştirilen bu otobüs, üstündeki solar paneller sayesinde topladığı enerjiyi depolayarak 80 kilometre boyunca yol alabiliyor.
2012 yılında kurulan Uganda merkezli Kiiira Motors tarafından geliştirilen bu otobüs, üstündeki solar paneller sayesinde topladığı enerjiyi depolayarak 80 kilometre boyunca yol alabiliyor.

Diğer yandan, nüfusu 1 milyonun altında olan Cibuti belki kapasite değil, ama yenilenebilir enerji kullanımıyla adından söz ettirmeye hazırlanıyor. İlk solar enerji santrali 2015 başında faaliyete geçen ülke, 2020’de tüm enerji ihtiyacını yenilenebilir kaynaklardan karşılamayı hedefliyor. Bunu da tümüyle solar, rüzgar ve jeotermal enerji kaynaklarıyla gerçekleştirecek. Ülke, halihazırda enerji ihtiyacının yüzde 65’ini komşusu Etiyopya’nın hidroelektrik santralleri üzerinden sağlıyor.

Güneşin geleceği

Güneşin yani solar enerjinin yakın gelecekte payını artırması çok şaşırtıcı olmayacak. Bunda, kurulan sistemlerin gerek maliyet gerekse süre açısından pek çok alternatife göre daha avantajlı olmasının önemli bir rolü var. Diğer yandan çatılar haricinde bina camlarının da enerji üretimi için kullanılabilecek olması gibi bilimsel gelişmeler yakın gelecekte güneşten daha da fazla faydalanmamızı sağlayabilir.