Hatıra ormanında inovasyon

538

Aralık ayı başında bir grup yerel ve ulusal gazeteci, iki otobüs dolusu Netaş çalışanı, şirketin üst düzey yöneticileri Tekirdağ’ın Gaziköy bölgesine doğru hareket etti. Uçmakdere mevkiinin enfes manzaraları eşliğinde süren yolculuk, Tekirdağ’la Şarköy arasındaki sahil hattının orta noktasında bulunan Gaziköy’de son buldu.

Gaziköy, Netaş’ın araştırmaları sonucunda Orman Genel Müdürlüğü ve Tekirdağ’lı yetkililer tarafından seçilen yeni bir ağaçlandırma bölgesi. Gaziköy ile Uçmakdere arasında kalan ve toplamda 387 hektarlık bir alana yayılacak “Uçmakdere Ağaçlandırma ve Uygulama Projesi”nin benzerlerinden önemli bir farkı bulunuyor. O da bir “Şifa Ormanı” niteliği taşıması.

262 bin fidanın dikileceği bu büyük alanın 10 hektarlık bölümü Netaş’la birlikte Şifa Ormanı’na dönüşüyor. Amaç, bölgenin benzersiz mikroikliminden faydalanarak klasik çam ormanının ötesine geçilerek şifalı bitkiler dahil olmak üzere farklı türlerinin yeşermesini sağlamak. Bu çalışma, yalnızca kimi kıraç tepelerin yeşillenmesini sağlamayacak, aynı zamanda yetiştirilecek biberiyeden lavantaya, adaçayından kekiğe kadar tıbbi aromatik bitkilerle sağlığa ve Gaziköy bölgesinin ekonomik gelişimine katkıda bulunmak.

Netaş Şifa Ormanı’na ilk fidanlar Netaş yöneticileri, çalışanları, Tekirdağ il ve ilçe yöneticileri ile gazetecilerin katıldığı bir etkinlikle dikildi.

Tekirdağ Valisi Enver Salihoğlu, Şarköy Kaymakamı Hamdi Üncü ve İstanbul Orman Bölge Müdürü Zekeriya Mere’nin de katıldığı törenle ilk dikimin gerçekleştiği Netaş Şifa Ormanı hakkında Netaş CEO’su C.Müjdat Altay şu yorumu yapıyor: “Netaş, 48 yıldır ‘temiz sanayi’ adı verilen iletişim ve haberleşme alanında faaliyet gösteriyor. Bugün 750’yi aşkın mühendisimizle akıllı binalar, işyerleri ve şehirler için teknoloji geliştiriyoruz. BM çevre uzmanlarına göre, dünya iklimini felaketin eşiğine getirebilecek sera gazlarının yaklaşık beşte biri, ormanların yok edilmesinden kaynaklanıyor. Gezegenimizin akciğeri ağaçlar ve ormanlar yok oldukça, dünyamız bu işlevden yoksun kalıyor. Netaş olarak, bugün hayata geçirdiğimiz ve Türkiye’de ilk kez uygulanan Şifa Ormanı projesiyle, hem bu dağların yeşermesine hem de orman temelli üretimlere katkıda bulunmayı hedefliyoruz. Böylece, ülkemizin çevre ekosistemini koruyacağına inandığımız bir modele öncülük ediyoruz. Dileğimiz Şifa Ormanları’nın ülkenin dört bir yanına yayılarak, hem sağlığa hem de ekonomiye küçük de olsa şifa olması… Ekeceğimiz fidanları siz değerli köylülerimize emanet ediyor, Netaş Şifa Ormanımızın Gaziköy’e ve ülkemize hayırlı olmasını diliyoruz.”

Damla sakızları yaşayacak

Netaş’ın Şifa Ormanı’ndan bir hafta sonra bu kez TEMA Vakfı’nın Falım sakızları sponsorluğundaki yenilikçi bir projesi Vakıf tarafından paylaşıldı. “Türkiye’nin ilk sakız ağacı klon parkı başarıya ulaştı” başlığıyla yapılan duyuruda TEMA Vakfı, Orman ve Su İşleri Bakanlığı ile Falım’ın sakız ağaçlarını korumak için Türkiye’deki ilk gen koruma sahası kurulduğu bilgisi yeralıyordu.

Sakız ağaçları dünyada sadece Türkiye’de Çeşme’de ve Yunanistan’ın Sakız adasında hayat bulabiliyor.

Sakız Ağacı Klon Parkı projesinde 117 klona ait 1000’e yakın fidan yerleştirildiği açıklanırken, dünyada sadece Türkiye’de Çeşme ve Yunanistan’ın Sakız Adası’nda yetişen damla sakızının gelecek nesillere aktarımının sağladığı bilgisi yer aldı. Bu çalışma aynı zamanda bir ilke işaret ediyor. O da Türkiye’de tehlike altında bir türü korumak için ilk kez bir sivil toplum kuruluşu, özel sektör ve kamunun işbirliğiyle bir gen koruma sahası kurması.

Öğrenciler doğayı korumayı öğreniyor

Bahsedeceğimiz üçüncü başarılı inovasyon örneğinin ortakları ise PepsiCo ve ÇEKÜL Vakfı. PepsiCo Vakfı ile tüm dünyada yürütülen “50. Yıl dönümünde 50 armağan” temalı sosyal sorumluluk projelerinin Türkiye ayağı kapsamında yapılan çalışma, sadece ağaç dikimi değil, eğitimi de içermesiyle farklılaşıyor. Proje kapsamında İzmit’in giderek daha fazla sanayileşmesiyle adından söz ettiren Şekerpınar beldesinde 5000 fidan dikimi gerçekleştirildi. İkinci aşama ise, ÇEKÜL Vakfı Bilgi Ağacı tarafından hazırlanan eğitimlerle 50 öğretmenin eğitilmesini kapsıyor.

PepsiCo’nun 160 çalışanının katıldığı fidan dikim şenliğiyle oluşturulacak hatıra ormanı ÇEKÜL Vakfı’nın eğitimleriyle değerini arttıracak.

PepsiCo’nun 160’a yakın çalışanının bizzat katıldığı fidan dikim şenliğinin ardından verilecek eğitimlerin doğayı koruma bilincine ve sorumluluğuna sahip öğrencilerin yetişmesine katkıda bulunmayı hedefliyor. Ulaşılması hedeflenen öğrenci sayısının ise ilk etapta 2500 olması planlanıyor.

Bir hatıra ormanı nasıl oluşturulur?

Türkiye’de hatıra ormanları 6853 sayılı Hatıra Ormanı Ağaçlandırma Tamimi uyarınca oluşturuluyor. Bu yönetmeliğin kapsamında hatıra ormanları; “Bedelli Tesis Edilen”, “Bedelli İsimlendirilen”, “Bedel Yatırmadan Gerçek ve Tüzel Kişiler Tarafından Tesis Edilen”, “Bedelsiz İsimlendirilen” olmak üzere dört farklı türde gerçekleştiriliyor.

Hatıra ormanlarının Milli Emlak Genel Müdürlüğü’nce bakanlığıa tahsis edilen hazine arazileri ile talepleri halinde kurum ve kuruluşların arazileri ile yol kenarları” olabileceği belirtilirken milli parklar, tabiat parkları, tabiatı koruma alanları, orman içi dinlenme yerleri, tabii ve suni gençleştirme sahaları, gen ormanları, tohum bahçesi ve orman fidanlıklarında hatıra ormanı ağaçlandırmaları yapılamıyor.

Kurulacak hatıra ormanının büyüklüğünde herhangi bir üst sınır bulunmazken, bedelli olarak isimlendirilen hatıra ormanı ağaçlandırmalarında en az 3 hektar şartı getiriliyor.

Hatıra ormanı oluşturmak isteyen kişi ve şirketlerin başvuru içinse ilgili orman bölge müdürlüğüne ya da TEMA gibi bir sivil toplum kuruluşuna başvurması gerekiyor. Örneğin TEMA, ağaçlandırma çalışmaları yürüttüğü alanlarda 5 bin adet ve üzeri fidanla hatıra ormanı oluşturabileceğini açıklıyor. Vakfın talep ettiği fidan bağış birimi bedeli 6 TL iken, sertifika talep edilmesi durumunda sertifika başına 0,50 TL isteniyor. Basit bir hesapla 5000 ağaçlık bir hatıra ormanı için sertifika bedeli için gereken tutar 30 bin TL civarında tutuyor. Yani istendiği takdirde neredeyse ikinci el bir otomobil fiyatına hatıra ormanı oluşturulması sağlanabiliyor.

Türkiye’de hatıra ormanlarının durumu

Orman ve Su İşleri Bakanlığı’nın yayınladığı resmi istatistiklere bakıldığında, hatıra ormanlarının toplam orman alanı içinde ne kadarlık bir alanı kapladığına ait net bir veri bulunmuyor. Ancak yapılan bazı açıklamalar ve çıkan haberlere bakıldığında fikir verebilecek bazı bilgiler de yok değil.

Örneğin Orman ve Su İşleri Bakanı Veysel Eroğlu’nun 8 Aralık’ta yaptığı bir açıklama, şehitler için oluşturulan 162 hatıra ormanında 2 milyon 300 bin fidanın toprakla buluştuğu belirtiliyor. Burada ilk sırayı ise 87 Şehit Ormanı ile Eskişehir Orman Bölge Müdürlüğü alıyor. Mersin Orman Bölge Müdürlüğü ise toplamda gerçekleştirdiği 1 milyondan fazla fidan dikimiyle sayısal üstünlüğü elinde bulunduruyor.

 

2012 yılı itibariyle Türkiye’de ormanların asli ağaç türlerine göre dağılımı. Kaynak: Orman Genel Müdürlüğü Türkiye Orman Varlığı kitabı

Sonraki yıllara dair net bir veri bulunmamakla birlikte 2012’ye kadar olan dönem için bilgilere ulaşmak mümkün. Bakanlık verilerine göre 2012 sonuna kadar 2 bin 77 hatıra ormanı oluşturulurken, 177 bin dekarlık bu alanda dikilen fidan sayısı ise 19 milyon 577 bin. Katılan kişi ve kurum sayısı ise 150 bini geçiyor.

2012, bu alanda bir rekoru da elinde bulunduruyor. Bu dönemde 22 bin 550 dekarlık alanda yapılan çalışmalarla 1 milyon 371 fidan toprakla buluşturulmuş durumda. Aynı yıl hatıra ormanı oluşturulmasına katkı veren, destekte bulunan kişi ve kurum sayısı ise 9 bini geçiyor.

Dikilen fidanlar unutulmamalı

Hatıra ormanlarıyla ilgili çözülmesi gereken en önemli sorunlardan biri, hatıra ormanına sahip olan kişi ve kurumların dikim sonrası asla ilgilenmemesi. Netaş’ın Mayıs ayında ağaçların durumunu görmek ve belki yenilerini eklemek için yine Gaziköy’e gidecek olması bu açıdan önemli. Son olarak yine Netaş’ın Şifa Ormanı dikiminde sözlerine kulak misafiri olduğumuz bir Orman Bölge Müdürlüğü çalışanına kulak vermekte fayda var:

“Hatıra ormanı yapıyorlar ama ne hangi ağacın dikildiğinden haberleri var ne de ağaçların daha sonraki durumuyla ilgileniyorlar…”

Bu kapsamda bahsettiğimiz Netaş, Falım ve PepsiCo örneklerine katkıda bulunanları tebrik etmek gerekiyor. Sadece daha yeşil bir dünyaya katkıda bulundukları için değil, sonrasında da olumlu çabalarını sürdürdükleri için…

Manşet görseli: Picjumbo