Haftanın raporu: “Türkiye’de e-ticaret pazarı büyüklüğü”

955

Bilişim Sanayicileri Derneği (TÜBİSAD) Yönetim Kurulu Başkanı Prof. Dr. M.Kemal Cılız, TÜBİSAD Yönetim Kurulu Üyesi, Yeni Medya ve e-Ticaret Komisyonu Başkanı Burak Ertaş, Elektronik Ticaret İşletmecileri Derneği (ETİD) Başkanı Hakan Orhun, Bankalararası Kart Merkezi (BKM) CEO’su Soner Canko ve Deloitte Türkiye Ortağı Tolga Yaveroğlu. Bu beş isim, geçen yıl bu zamanlarda Türkiye’nin en kapsamlı e-ticaret araştırmalarından birini açıklamak için bir araya gelmişti.

25 Haziran itibariyle yeniden toplanan bu dört isim, geçen yıl ilkini duyurdukları “Türkiye’de e-Ticaret Pazar Büyüklüğü” raporunun ikincisinin sonuçlarını paylaşmak için ikinci kez basın mensuplarının karşısına çıktı.

Türkiye’deki B2C pazarının büyüklüğünü ölçmeyi amaçlayan araştırmaya göre sektör bir önceki yıla oranla yüzde 35 büyüyerek 18,9 milyar TL’ye ulaştı. Geçen yıl 14 milyar TL’lik bir büyüklüğe ulaşan pazarın sonuçlarını derleyen araştırmanın alt kırılımlarında ise ilginç detaylar var.

2013 sonunda 14 milyar TL'lik büyüklüğe sahip olan Türkiye e-ticaret pazarı yüzde 35 artışla 18,9 milyar TL'ye ulaştı.
2013 sonunda 14 milyar TL’lik büyüklüğe sahip olan Türkiye e-ticaret pazarı yüzde 35 artışla 18,9 milyar TL’ye ulaştı.

E-ticaret sitelerinin sayısı azalıyor

Geçen yıl 1260’ın üzerinde e-ticaret sitesine ait verilerle oluşturulan rapora bu yıl dahil edilen site sayısı 945’te kalmış. Toplantıda konuşan Deloitte Yönetici Ortağı Tolga Yaveroğlu, buradaki kriterin ayda 15 binden fazla ziyaretçisi olan siteler olduğunu kaydetti. Sayıdaki bu dramatik değişim, hem kepenk indiren hem de ziyaretçi sayıları gerileyip ana kriterin altında kalan siteleri kapsıyor.

Site sayısı azaldı ama pazar yüzde 35 büyüdü

Toplam site sayısı azalsa da bu pazarı olumsuz etkilememişe benziyor. 14 milyar TL’den 18,9 milyar TL’ye ulaşan toplam B2C hacmi, büyük e-ticaret sitelerinin daha da büyüdüğünü gösteriyor.

TÜBİSAD tarafından yayınlanan rapor, toplam büyüklük dışında oluşan bu hacmi kategori bazlı da inceleme fırsatı sunuyor. Ana kategoriler Tatil & Seyahat, Online Yasal Bahis, Sadece Online Perakende ve Çok Kanallı Perakende olarak sıralanıyor. Bu kategoriler içinde en fazla siteyi barındıranı 384 site ile Sadece Online Perakende, onu 272 siteyle Çok Kanallı Perakende ve 326 siteyle Tatil ve Seyahat izliyor. Online yasal bahis yetkisine sahip olan internet sitelerinin sayısı ise sadece 6.

Pazarda en büyük pay ulaşım ve konaklama ürünlerine ait.
Pazarda en büyük pay ulaşım ve konaklama ürünlerine ait.

Buna karşın site sayısının kategori hacimlerinde doğrudan bir etkisinden bahsetmek mümkün değil. Site sayısına göre üçüncü sırada bulunan ve uçak, otobüs bileti ve tatil hizmetleri gibi ürünleri satan sitelerin bulunduğu Tatil & Seyahat kategorisi 6,8 milyar TL ile ilk sırada. Bu, geçen yıla oranla yüzde 35’lik bir artış anlamına geliyor. Sadece online perakende başlığı altındaki 384 site 6,5 milyar TL ikinci sırada ve yüzde 33’lük bir büyüme gerçekleştirmiş. Yüzde 47 ile en yüksek büyüme oranını elde eden Çok Kanallı Perakende kategorisindeki 272 site ise 3,5 milyar TL’lik bir büyüklüğü temsil ediyor. Yalnızca 6 sitenin yer aldığı online yasal bahis siteleri ise yüzde 30’luk büyümeyle 2,1 milyar TL’ye yükselmiş durumda.

En fazla artış yüzde 62 ile pazaryerlerinin

Raporda daha alt başlıklara inildiğindeyse en yüksek büyüme oranının yüzde 62 ile pazaryeri (Gittigidiyor, N11, Sahibinden vb.) sınıfındaki  siteler tarafından gerçekleştiği görülüyor. İkinci sırada ise Çok Kanallı Perakande altındaki Eğlence & Kültür (Biletix, MyBilet, D&R vb.) kategorisi var. Bu kategori yüzde 59’luk bir artış gösterse de Türkiye e-ticaret pazarında yalnızca 200 milyon TL’lik bir büyüklüğü temsil ediyor.

Buradaki ilginç bir nokta da, hacim olarak 5,9 milyar TL ile en yüksek değere sahip olan Ulaşım ve Konaklama kategorisinin pazarına kendisiyle aynı oranda, yani yüzde 35 büyümesi. En az büyüme oranı ise yüzde 10 ile Özel Alışveriş (Limango, Markafoni, Trendyol vb.) sitelerinde.

Türkiye’nin alacağı çok yol var

Raporun tanıtım toplantısında konuşan tüm paydaşların üzerinde uzlaştığı bir konu Türkiye’nin e-ticarette daha uzun bir yolu olmasıydı. Bunun göstergesi ise, online perakendenin, toplam perakende  içindeki payı. İngiltere, ABD, Almanya gibi gelişmiş ülkelerde oranlar sırasıyla 12,2 – 8,4 ve 7,5. Gelişmiş ülkeler ortalaması ise yüzde 6,5 seviyesinde.

Türkiye’nin de aralarında bulunduğu gelişmekte olan ülkelere bakıldığında ise Çin’in yüzde 8,5 ile bu oranda ilk sırada olduğu göze çarpıyor. Çin’in dışında Polonya’da yüzde 5,8 ile gelişmekte olan ülkeler ortalamasının üzerinde bir büyümeye sahip. Rapora göre bu oran yüzde 4,5.

Türkiye'de e-ticaretin toplam perakende içindeki payı global ortalamaların altında.
Türkiye’de e-ticaretin toplam perakende içindeki payı global ortalamaların altında.

Türkiye’deki duruma bakıldığındaysa, geçen yıl açıklanan ilk rapordaki değerin yüzde 1,3 olduğu görülmekte. Bu oran 2014’te 0,3’lük bir artışla yüzde 1,6’ya çıksa da genel ortalamanın bir hayli altında.

TÜBİSAD Yönetim Kurulu Üyesi, Yeni Medya ve e-Ticaret Komisyonu Başkanı Burak Ertaş da bu konuya dikkat çekiyor: “Toplam perakende harcamalarının içerisinde %1,6 olan e-ticaret payı, gelişmiş ve gelişmekte olan ülkelerle kıyaslandığında, bu alanda önemli bir büyüme potansiyelimiz olduğunu gösteriyor. e-Ticaret farklı ve zengin çeşitlilikteki ürün ve hizmetlere herkesin eşit şartlarda erişmesini sağlayan önemli bir araç. E-ticarette yapılan tüm işlemlerin kayıt altında olması, ekonomide kayıt dışılığın azalmasına, haksız rekabetin giderilmesine, vergisel anlamda devlet gelirlerinin artmasına önemli katkılar sağlamaktadır.

Rapor nasıl hazırlandı?

Türkiye e-Ticaret Pazarı Büyüklüğü Raporu’nda her bir paydaşın farklı görevleri var. Deloitte, bağımsız bir kurum olarak metodolojiyi belirlerken, ETİD, Türkiye e-ticaret pazarının yüzde 85-90’ını temsil eden üyelerinden gelen verilerle katkıda bulunuyor. ComScore, sitelerin ziyaretçi sayılarını aktararak kaç adet sitenin araştırmaya dahil edileceği bilgisini aktarıyor. TÜBİSAD ise raporun ana yayıncısı olarak kamuoyunu bilgilendirme misyonunu üstleniyor.