ABD, askeri drone’lara 4 milyar dolar ayırdı

324

Şu sıralar savaş tamtamları geçmişe oranla çok daha fazla çalıyor ve açıkçası kulağa pek de hoş gelmiyor. Tarihin süngülü, tüfekli savaşları ise yerini hızla teknoloji destekli silahlara ayırıyor. Bunun son örneklerinden biri ABD Başkanı Obama tarafından açıklanan 2017 bütçesinde kendini gösterdi.

Bugüne kadar insansız hava araçlarını, yani drone’ları özellikle coğrafi koşulların zorladığı alanlarda kullanmaktan çekinmeyen ABD hükümeti, yeni bütçesindeki askeri harcamalar kaleminde drone’lar için özel bir pay ayırmış durumda. Tüm ABD bütçesi içinde 587 milyar dolarla kendine yer bulan askeri harcamaların alt kalemlerine bakıldığında drone’lar için 3.954 milyar dolar ayrıldığı görülüyor.

ABD medyasına yansıyan yorumlara bakıldığında drone’ların ABD askeri stratejisinin önemli bir parçası olduğu ifadeleri göze çarpıyor. Elbette bahsettiğimiz drone’lar bugün elektronik mağazalarının raflarında karşımıza çıkan küçük araçlar değil. Türkiye’nin de ANKA adlı insansız uçağı ile katıldığı tipteki, kimi sadece gözlem amaçlıyken kimiyse silahlandırılan makinelerden bahsediyoruz. Bunlardan biri olan General Atomics MQ-9 Reaper ABD Hava Kuvvetleri’nin, ABD Donanması’nın ve İngiliz Kraliyet Hava Kuvvetleri’nin askeri araç portföyünde yerini alırken İtalya, Fransa, Avustralya, Dominik Cumhuriyeti, Almanya, İspanya ve Hollanda tarafından da kullanılıyor. 2001’de ilk uçuşunu yapan MQ-9 Reaper ikinci Irak savaşında da yoğun bir şekilde kullanılmıştı. ABD’nin tercih ettiği bir diğer insansız hava aracı olan Northrop Grumman MQ-4C Triton ise 2013’ten beri gökyüzünde seyrediyor.

ABD’nin 2017 bütçesine dahil ettiği insansız hava aracı harcamaları sadece bu iki uçakla sınırlı değil. Bütçede 31 farklı insansız askeri sistemden söz ediliyor. Konuyla ilgili bir rapor hazırlayan Bard College’den Dan Gettinger’ın hazırladığı listede en fazla payın MQ-9 Reaper (1 milyar 68 milyon dolar) ile MQ-4C Triton (944,1 milyon dolar) ayrıldığı görülüyor. ABD yönetiminin 2017’de askeri demirbaş listesine ekleyeceği diğer insansız hava araçları ise RQ-4 Global Hawk, MQ-8C Fire Scout (helikopter görünümlü bir insansız hava aracı) ile MQ-1C Gray Eagle olarak sıralanıyor. Aynı raporda insansız denizaltılar için 271,4 milyon dolar, tanka benzeyen paletli insansız yer araçları içinse 74,2 milyon dolar ayrıldığı görülebiliyor.

Tam adı “Drone Spending in the Fiscal Year 2017 Defense Budget” olan raporun tamamına bu linkten ulaşabilirsiniz.

Türkiye’nin ANKA’sı

Askeri ve gözlem amaçlı insansız hava araçları üreticileri arasında Türkiye de yer alıyor. Medyada daha çok ANKA ile kendine yer bulan yerli insansız hava araçları aslında sadece bu modelle sınırlı değil. Tümü TÜSAŞ mühendisleri tarafından üretilip geliştirilen Şimşek ve Turna isimli iki model daha bulunuyor. Ancak görev tanımları açısından yukarıdakilerle benzerlik kurulan modelin ANKA olduğunu belirtmek gerek.

TUSAŞ mühendisleri tarafından geliştirilen yerli insansız hava aracı ANKA
TUSAŞ mühendisleri tarafından geliştirilen yerli insansız hava aracı ANKA

30 Aralık 2010 tarihinden bu yana testleri devam edilen ANKA, Blok A ve Blok B olmak üzere iki farklı proje ile hayata geçmiş durumda. 1984 yılında Türkiye – ABD ortaklığı ile kurulan TAİ’nin yabancı hisselerinin 2005’te satın alınmasıyla tamamen yerli bir şirket olarak yoluna devam eden TUSAŞ’ın (Türk Havacılık ve Uzay Sanayii A.Ş.) özellikle Savunma Sanayii Müsteşarlığı’nın yönlendirmesiyle oldukça başarılı işlere imza attığını belirtmeliyiz. ANKA ile Türkiye’yi dünyada insansız hava aracı üreten sayılı ülkeler arasına sokan TUSAŞ, ANKA için resmi internet sitesinde; “Gece ve gündüz, kötü hava şartları da dahil, keşif, gözetleme, sabit/hareketli hedef tespit, teşhis, tanımlama ve takip amaçlı, gerçek zamanlı görüntü istihbaratı görevlerine yönelik geliştirilmekte olan ANKA Sistemi…” ifadesiyle tanımlanıyor. Servis irtifası 30 bin ft (9144 metre) olan ANKA, 24 saat boyunca havada kalabilme yeteneğine sahip.

ANKA’nın gelişimi için önemli bir adım Ocak ayı sonunda atıldı. Yapılan resmi açıklamaya göre 2013 yılında Blok A konfigürasyonuna yönelik kabulleri tamamlanan ANKA İnsansız Hava Aracı Sistemi’nde elde edilen deneyimler ile geliştirilen “Yeni Nesil Yüksek Performans ANKA Blok B”, 30 Ocak 2015 tarihinde ilk uçuşunu başarı ile gerçekleştirdi. Otomatik kalkış ve iniş ile yapılan ilk uçuşta, farklı otopilot ve iniş modlarının testlerinin eksiksiz tamamlandığı belirtildi. Blok B’de, Blok A uçağında taşınmakta olan EO/IR kameraya ek olarak, SAR/ISAR/GMTI radarı taşıyabilen bir sistem bulunuyor.

İHA’ların geleceği

Pek çok ülkenin askeri birimleri tarafından yoğun bir şekilde kullanılmaya başlanan insansız hava araçlarının gelecekteki askeri hareketliliklerde (bu hareketliliğin savaş olmayacağını umarak) başrollerden birini kapmasına kesin gözüyle bakılabilir. Robocop’u andıran kıyafetlere bürünmüş askerler, ABD’nin 2017 bütçesinde de kendine yer bulan insansız denizaltılar ya da silahlı veya silahsız kara araçlarının sayısının daha da artacağını öngörmek mümkün. Bu öngörünün gerçeğe ne kadar yakın olduğu ise kullanım sırasında elde edilen başarı oranları belirleyecek.

Statista_MilitaryDrones
Öngörü ve sayı bileşimine baktığımızda yukarıda gördüğünüz Statista‘da karşılaştığımız bazı veriler askeri amaçlı kullanılan insansız hava araçlarının ekonomik karşılığını bizlere veriyor. Buna göre 2014 – 2019 arası yükselen bir ivmeye sahip olan bu araçlar, 2020’den sonra 10 milyar dolar barajını aşarak yatay bir seyir izleyecek. Bu tip araçların alımı için 2020 sonrası yıllık 7 – 7,5 milyar dolarlık bir harcama öngörülürken, Ar-Ge çalışmalarına ayrılan tutarların ise yine aynı dönemde 4 milyar dolara yakın bir büyüklüğe ulaşması bekleniyor.

Manşet görseli: ABD’nin 2017 bütçesinde 1 milyar ABD Doları’ndan fazla pay alan General Atomics MQ-9 Reaper insansız hava aracı.