164 ülke yenilenebilir enerjinin peşinde

819

Küresel ısınma, fosil kaynakların her geçen gün azalması ve elbette düşmek bilmeyen enerji talebi. Bu talepler, dünyadaki pek çok ülkeyi yenilenebilir enerji hedeflerini açıklamaya ve bu alanda yatırımlar yapmaya yöneltiyor.

Ülkelerin gösterdiği ilgi, Uluslararası Yenilenebilir Enerji Ajansı’nın (IRENA) istatistiklerinde de kendini gösteriyor. Bundan 10 yıl önce yalnızca 43 ülke bu listede kendine yer bulurken, 100’den fazla ülkenin bu yenilenebilir enerji ağına dahil olması dikkat çekici.

2005 yılında yenilenebilir enerji hedeflerini açıklayan ülkeler.
2005 yılında yenilenebilir enerji hedeflerini açıklayan ülkeler

Bu noktada yenilenebilir enerji tanımını biraz açmakta fayda var. Genel bilinirliğin aksine yenilenebilir enerji yalnızca rüzgar ve güneş enerjisini değil, hidro yani su ve jeotermali de kapsıyor. Uluslararası Yenilenebilir Enerji Ajansı’nın verilerini de bu bakış açısıyla değerlendirmekte fayda var.

Ülkelerin ve çalışan sayılarındaki ciddi artışın arkasında enerji ihtiyacının tamamını yenilenebilir enerji kaynaklarından karşılamayı hedefleyen ülkelerin de rolü var. Bunların son örneği, Afrika’nın doğusunda bulunan Cibuti oldu. Cibuti yönetimi, bu hedefe 2020’de ulaşmak için kolları sıvamış durumda. Bu tip bir hedefi açıklayan ilk ülke ise İskoçya olmuştu.

Yenilenebilir enerji 8 milyona yakın kişiye istihdam sağlıyor

Yine IRENA’nın verilerine göre yenilenebilir enerji yalnızca çevre dostu bir enerji üretimine değil, dünya ekonomisine ve istihdama da katkı sağlıyor. 2013 itibariyle 6,5 milyon kişi bu alanda iş bulurken, pastanın büyük payının 2,2 milyon kişi ile solar enerji olduğu görülüyor. Biyoyakıtlar 1,4 milyon ile ikinci sırayı alırken 834 bin kişi ise rüzgar enerjisi alanından ekmek yiyor.

Ülkelerin yenilenebilir enerjiye olan ilgisi, toplam istihdamı da olumlu etkilemiş durumda. IRENA’nın Mayıs 2015 tarihli açıklamasına göre sadece 2014 sonu itibariyle 1,2 milyon kişi bu alanda istihdam edilmeye başlanmış. Solar enerjide istihdam edilenler 2013’e göre 300 bin artarak 2,5 milyon kişi ile yine ilk sıradaki yerini koruyor. Biyoyakıtlarda da benzer bir artış söz konusu. Güncel rakam 1,78 milyon kişi. Rüzgar ise 2015 itibariyle 1 milyon istihdam barajını aşmış durumda. Toplamda ise dünya genelinde 7,7 milyon kişilik bir istihdama ulaşıldığı görülüyor.

Haziran 2015 itibariyle yenilenebilir enerji hedeflerini açıklayan ülkeler.
Haziran 2015 itibariyle yenilenebilir enerji hedeflerini açıklayan ülkeler

Çin’de 3,4 milyon kişi yenilenebilir enerji için çalışıyor

Ülkelere göre dağılıma bakıldığındaysa Çin’in toplam istihdamın neredeyse yarıya yakınına ev sahipliği yaptığı görülüyor. 3,4 milyon kişi Çin’de yenilenebilir enerji alanında çalışırken biyoyakıtlarda liderlik Brezilya’nın. Ülkede 845 bin kişi biyoyakıt alanında çalışırken rüzgar hızlı esiyor. Brezilya, 2010’da yalnızca 1 GW’lık rüzgar enerjisi üretim kapasitesine sahipken 2014’te 6 GW’a çıkmış durumda. 2019 için hedeflenen 16.5 GW’lık kapasite istihdamı da ciddi oranda olumlu etkileyeceğe benziyor.

ABD içinse ek bir bilgi var. Ülkede solar enerji alanında çalışanların sayısı yüzde 22’lik artışla 174 bine yaklaşmış durumda. Bu sayının 37 bin 500’ünü ise kadın çalışanlar oluşturuyor.

Hindistan, Çin’i yakalayabilir

IRENA’nın araştırmalarına göre Hindistan bu alanda kritik bir atağa kalkabilir. Hindistan yönetimi, 2022 için tam 100 GW solar ve 60 GW rüzgar enerjisi kapasitesi hedefliyor. Bu iki alandaki çalışan sayısının ise 2022’de 1 milyona çıkması amaçlanıyor.

Avrupa’nın lideri Almanya

Kırdığı rekorlar ve yenilenebilir enerjinin toplam enerji üretimindeki payıyla sektörde adından sıkça söz ettiren Almanya, istihdamda da Avrupa’nın lideri konumunda. Ülkeyi kıtanın liderliğine taşıyansa 371 bin 400 kişilik istihdam. Almanya, IRENA’nın raporunda rüzgar enerjisi yatırımlarıyla da kendine yer bulmuş durumda. Ülkenin 2014 sonu itibariyle ulaştığı 5.3 GW’lık rüzgar enerjisi kapasitesi ülkeyi Çin’in ardından dünya ikinciliğine taşıyor.

Dünya genelinde yenilenebilir enerji alanında istihdam edilenlerin çalıştığı sektörler
Dünya genelinde yenilenebilir enerji alanında istihdam edilenler ve çalıştıkları alt sektörler

Türkiye’nin kapasite hedefi var, istihdam hedefi yok

Gerek Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı gerekse Kalkınma Bakanlığı’nın hazırlamış olduğu stratejik planlar ve eylem planlarında yenilenebilir enerjinin yaygınlaşmasına yönelik çeşitli hedefler bulunuyor. Örneğin Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı’nın Aralık 2014 tarihli 2015-2019 yıllarını kapsayan güncel stratejik planına göre  2019’da hidroelektrik enerji kurulu güç kapasitesinin 32 GW’a, rüzgar enerjisinin 10 GW’a, solar enerjinin 3 GW’a ulaşması hedefleniyor. Jeotermal ve Biyokütle içinse bu hedefler 700 MW olarak belirlenmiş durumda.

Ancak her iki bakanlığın hazırlamış olduğu dokümanları taramamıza rağmen istihdam hedeflerine yönelik net bir bilgiye ulaşamadık.

Solar enerjide en çok istihdam sağlayan 5 ülke
Solar enerjide en çok istihdam sağlayan 5 ülke

Türkiye Rüzgar Enerjisi Birliği TÜREB’in Ocak 2015 tarihli Türkiye Rüzgar Enerjisi İstatistik Raporu‘na göre 2014 sonu itibariyle 3,76 GW’a ulaşmış durumda. En yüksek artışın ise 800 MW’lık kurulum ile 2014’te gerçekleştiği görülüyor.

TÜREB’in hazırlamış olduğu raporda gerek kurulu rüzgar enerjisi santrallerinin gerekse inşaası devam edenlerin Marmara ve Ege bölgesinde yoğunlaştığı görülüyor. Net bir istihdam hedefi sayısı vermek mümkün olmasa da, bu yönde bir istihdam açığının Türkiye’nin batısında ortaya çıkacağını söylemek mümkün.

Toplam tabloya bakıldığında ise Yenilenebilir Enerji Genel Müdürlüğü tarafından hazırlanmış “Türkiye Ulusal Yenilenebilir Enerji Eylem Planı” karşımıza çıkıyor. Bu planda yenilenebilir enerjinin nitelikli istihdam yaratmaya olanak tanıyacağı belirtilirken net istihdam hedeflerine dair bir rakam maalesef bulunmuyor. Buna karşın, 2023 yılında yenilenebilir enerjinin tüm enerji üretimleri içinde yüzde 30’luk bir paya yükselmesinin amaçlandığına vurgu yapılıyor.

* Manşet görseli: Jakub Krechowicz